Termin mija 20 maja 2026 roku. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i rozliczasz się na skali podatkowej, podatkiem liniowym lub w przypadku ryczałtu – masz obowiązek złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 rok. Rozliczenie roczne składki zdrowotnej oraz rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne obejmuje różne formy opodatkowania, w tym przypadku skali podatkowej, podatku liniowego i ryczałtu, i odbywa się poprzez odpowiednie dokumenty rozliczeniowe składane do ZUS. W tym artykule znajdziesz wszystko: kto, kiedy, jak i ile.
Kto musi rozliczyć składkę zdrowotną za 2025 rok?
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej dotyczy przedsiębiorców, którzy w 2025 roku podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu i prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą, rozliczając się w jednej z następujących form opodatkowania:
- Skala podatkowa (zasady ogólne, stawka 12% / 32%)
- Podatek liniowy (stawka 19%)
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (forma opodatkowania ryczałt)
W przypadku rozliczania składki zdrowotnej na zasadach ogólnych lub przy wyborze formy opodatkowania ryczałt, należy uwzględnić specyfikę tych form przy ustalaniu podstawy wymiaru składki.
Ważne: Roczne rozliczenie składki zdrowotnej nie dotyczy pracowników zatrudnionych na umowie o pracę – ich składkę rozlicza pracodawca. Nie dotyczy też przedsiębiorców rozliczających się na karcie podatkowej – tutaj składka jest stała i nie wymaga rocznego wyrównania. Płatnik składek prowadzący działalność gospodarczą podlega obowiązkowi rozliczenia składki zdrowotnej za okres prowadzenia działalności gospodarczej.
Jeśli w 2025 roku zmieniałeś formę opodatkowania, musisz wykazać dane odrębnie dla każdej formy za okres jej obowiązywania. W przypadku okresu zawieszenia działalności lub gdy działalność była zawieszona przez cały rok, nie ma obowiązku składania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Osoby, które przez cały rok miały zawieszoną działalność gospodarczą, nie muszą składać rocznego rozliczenia składki zdrowotnej.
Termin rocznego rozliczenia składki zdrowotnej w 2026 roku
| Czynność | Termin |
|---|---|
| Złożenie rocznego rozliczenia (deklaracji ZUS DRA / deklaracji ZUS RCA za kwiecień 2026) | 20 maja 2026 r. |
| Dopłata niedopłaconej składki zdrowotnej | 20 maja 2026 r. |
| Złożenie wniosku o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej (RZS-R) przez PUE ZUS – złożenie dokumentu na koncie płatnika najpóźniej | 1 czerwca 2026 r. |
| Zwrot nadpłaty przez ZUS na konto przedsiębiorcy | do 3 sierpnia 2026 r. |
Rozliczenie składa się jednorazowo w ramach dokumentu rozliczeniowego za kwiecień 2026 r. – nie jest to osobny formularz, lecz odpowiednie wypełnienie deklaracji ZUS DRA lub deklaracji ZUS RCA. Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. należy sporządzić do 20 maja 2026 roku. Jeżeli z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej wynika nadpłata, przedsiębiorca ma prawo złożyć wniosek o jej zwrot nadpłaty składki zdrowotnej do 1 czerwca 2026 roku, składając dokument na koncie płatnika najpóźniej w tym terminie. Nadpłata składki zdrowotnej, która nie zostanie zgłoszona do zwrotu, może być zaliczona na poczet przyszłych zobowiązań w składkach ZUS, o ile przedsiębiorca nie ma zaległości.
Składka zdrowotna 2026 – stawki według formy opodatkowania
Skala podatkowa (zasady ogólne)
Składka wynosi 9% dochodu z działalności gospodarczej uzyskanego w poprzednim miesiącu (przychód minus koszty minus zapłacone składki społeczne). W przypadku skali podatkowej składka zdrowotna jest naliczana od dochodu i powiązana z podatkiem dochodowym. Nie może być niższa niż minimalna miesięczna składka, a po rocznym rozliczeniu może pojawić się konieczność ewentualnej dopłaty do składki zdrowotnej, jeśli suma wpłat w ciągu roku okaże się niższa od należnej rocznej składki.
Minimalna składka miesięczna w 2026 roku: 432,54 zł (9% × 4 806 zł minimalnego wynagrodzenia)
Przykład: Przedsiębiorca osiągnął w marcu 2026 r. dochód 8 000 zł. Składka = 8 000 zł × 9% = 720,00 zł
Podatek liniowy
Składka wynosi 4,9% dochodu, minimum 432,54 zł miesięcznie. W przypadku podatku liniowego przedsiębiorcy rozliczają składki zdrowotne, stosując specyficzne zasady dotyczące tej formy opodatkowania. Przedsiębiorcy opodatkowani podatkiem liniowym mogą odliczyć zapłacone składki zdrowotne od podstawy opodatkowania lub od podatku, z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodów, które mają wpływ na wyliczenie podatku oraz rozliczenia roczne. Limit odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej w 2023 roku wynosił 10 200 zł, w 2025 roku wynosi 12 900 zł, a w 2026 r. wzrośnie do 14 100 zł rocznie.
Przykład: Dochód 10 000 zł → składka = 10 000 zł × 4,9% = 490,00 zł
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Składka na ryczałcie jest kwotowa i zależy od rocznego przychodu (nie dochodu). W przypadku ryczałtu, podstawą do wyliczenia stawek w 2026 r. jest przeciętne wynagrodzenie za IV kwartał 2025 r. ogłoszone przez GUS: 9 228,64 zł. Dla ryczałtowców roczny przychód pomniejszony o zapłacone składki społeczne stanowi podstawę rozliczenia składki zdrowotnej za cały rok. Pod uwagę bierze się przychodów osiągniętych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej w danym roku podatkowym.
| Roczny przychód | Miesięczna składka zdrowotna 2026 |
|---|---|
| Do 60 000 zł | 498,35 zł (60% × 9 228,64 zł × 9%) |
| Od 60 000 zł do 300 000 zł | 830,58 zł (100% × 9 228,64 zł × 9%) |
| Powyżej 300 000 zł | 1 495,04 zł (180% × 9 228,64 zł × 9%) |
Ryczałtowcy mogą odliczyć 50% zapłaconych składek zdrowotnych od przychodu.
Karta podatkowa
Stała miesięczna składka = 432,54 zł (9% z minimalnego wynagrodzenia). W przypadku karty podatkowej nie występuje obowiązek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej – kwota jest stała przez cały rok.
Jak obliczyć roczną składkę zdrowotną za 2025 rok?
Skala podatkowa i podatek liniowy – krok po kroku
- Zsumuj dochód roczny z działalności gospodarczej za 2025 rok (przychody minus koszty minus składki społeczne).
- Pomnóż przez stawkę: 9% (skala) lub 4,9% (liniowy) – to będą należne składki zdrowotne za dany rok.
- Porównaj z sumą miesięcznych składek zapłaconych w 2025 roku z tytułu składek zdrowotnych.
- Różnica to nadpłata (do zwrotu lub zaliczenia, jeśli nie ma zaległości z tytułu składek) albo niedopłata (do ewentualnej dopłaty w wyznaczonym terminie).
Ważna zasada: Roczna podstawa wymiaru składki zdrowotnej nie może być niższa od sumy minimalnych podstaw miesięcznych (czyli sumy 12 × wartość minimalna za każdy miesiąc prowadzenia działalności).
Przykład – podatek liniowy:
- Dochód roczny 2025: 120 000 zł
- Roczna składka należna (należne składki zdrowotne): 120 000 zł × 4,9% = 5 880 zł
- Składki zapłacone miesięcznie (np. przy dochodzie 10 000 zł/mies.): 12 × 490 zł = 5 880 zł
- Wynik: brak ewentualnej dopłaty / nadpłaty ✓
Ryczałt – krok po kroku
- Zsumuj przychody za cały 2025 rok – składka zdrowotna jest liczona na podstawie przychodów.
- Określ próg przychodowy (do 60 tys. / 60–300 tys. / powyżej 300 tys. zł). Dla ryczałtowców roczny przychód pomniejszony o zapłacone składki społeczne stanowi podstawę wyliczenia składki zdrowotnej.
- Porównaj kwotę roczną z sumą 12 miesięcznych składek.
- Jeśli w ciągu roku przekroczyłeś próg – składki za kolejne miesiące były naliczane w wyższej kwocie; roczne rozliczenie weryfikuje, czy progi były stosowane prawidłowo.
Jak złożyć rozliczenie – ZUS DRA i ZUS RCA
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej nie jest osobnym wnioskiem – uwzględniasz je w dokumentach rozliczeniowych za kwiecień 2026 roku, składanych do 20 maja 2026 r. W tym celu należy przygotować odpowiednie dokumenty rozliczeniowe, takie jak deklaracje ZUS.
Który druk wybrać?
| Sytuacja | Druk |
|---|---|
| Prowadzisz jednoosobową działalność, nie masz pracowników ani zleceniobiorców | deklaracja ZUS DRA (deklaracja ZUS) |
| Opłacasz składki za siebie ORAZ za inne osoby (pracownicy, zleceniobiorcy) | ZUS RCA (deklaracja ZUS) |
Gdzie złożyć? Wyłącznie elektronicznie, przez:
- Portal PUE ZUS (profil płatnika, konto płatnika)
- Program płatnik lub oprogramowanie księgowe zintegrowane z ZUS
Płatnik składek musi dokonać złożenia dokumentu elektronicznie, logując się na swój profil płatnika na koncie płatnika w systemie eZUS lub PUE ZUS.
💡 Oprogramowanie takie jak Varico automatycznie generuje właściwe dokumenty ZUS na podstawie danych z ewidencji, minimalizując ryzyko błędu w wypełnieniu.
Nadpłata składki zdrowotnej – jak odzyskać pieniądze?
Jeśli roczne rozliczenie wskaże, że zapłaciłeś więcej, niż wynikało z rzeczywistego dochodu/przychodu, możesz ubiegać się o zwrot nadpłaty składki zdrowotnej. Zwrot nadpłaty jest możliwy tylko w przypadku braku zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne. ZUS rozliczy nadpłatę zgodnie z przepisami dotyczącymi świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W przypadku nienależnie pobranych świadczeń, konieczny jest ich zwrot przed uzyskaniem nadpłaty.
Jak złożyć wniosek o zwrot?
- Dzień po złożeniu rocznego rozliczenia ZUS automatycznie generuje wniosek RZS-R na Twoim koncie w portalu PUE ZUS.
- Zweryfikuj dane i podaj numer rachunku bankowego, na który ma wpłynąć zwrot.
- Złóż wniosek do 1 czerwca 2026 r.
- ZUS zwraca środki do 3 sierpnia 2026 r.
Co jeśli nie złożysz wniosku do 1 czerwca? Nadpłata nie przepada – ZUS automatycznie zalicza ją na poczet przyszłych należności składkowych.
Niedopłata składki zdrowotnej – co zrobić?
Niedopłata pojawia się, gdy rzeczywisty dochód roczny był wyższy od sumy podstaw miesięcznych, od których płaciłeś składki (np. dochód rósł w ciągu roku, ale zaliczki pozostały niezmienione). W takiej sytuacji powstaje obowiązek ewentualnej dopłaty składki zdrowotnej.
Co zrobić?
- Oblicz różnicę między składką należną a już zapłaconą.
- Zapłać brakującą kwotę łącznie ze składką za kwiecień 2026 r., najpóźniej do 20 maja 2026 r.
- W ZUS DRA / ZUS RCA za kwiecień uwzględnij zarówno składkę bieżącą, jak i niedopłatę z rozliczenia rocznego.
Uwaga: Nieuregulowanie niedopłaty w terminie skutkuje naliczeniem odsetek za zwłokę – warto dopilnować terminu lub skonsultować się z biurem rachunkowym.
Zmiany w składce zdrowotnej od 2026 roku
Rok 2026 przyniósł istotne zmiany w porównaniu do 2025 roku. Najważniejsza z nich:
Powrót do pełnych stawek wynikających z Polskiego Ładu
W 2025 roku minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla skali i liniowego wynosiła 75% minimalnego wynagrodzenia (preferencja przejściowa). Od 1 stycznia 2026 r. wrócono do 100% minimalnego wynagrodzenia, ponieważ prezydent zawetował projekt nowelizacji przepisów, który miał wprowadzić dalsze zmiany. Oznacza to, że przedsiębiorcy muszą zapłacić minimalną składkę zdrowotną wyliczaną na podstawie pełnego minimalnego wynagrodzenia krajowego, nawet w przypadku braku dochodu lub bardzo niskich dochodów. Minimalną składkę zdrowotną ustala się jako określony procent od minimalnej podstawy, co wpływa na roczne rozliczenie składki zdrowotnej oraz ewentualny zwrot nadpłat.
| Parametr | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Minimalna podstawa (skala / liniowy) | 75% z 4 666 zł = 3499,50 zł | 100% × 4 806 zł = 4 806 zł |
| Minimalna składka miesięczna | 314,96 zł (od lutego 2025) | 432,54 zł |
| Składka ryczałt – I próg | ~461,66 zł | 498,35 zł |
| Składka ryczałt – II próg | ~769,43 zł | 830,58 zł |
| Składka ryczałt – III próg | ~1 384,97 zł | 1 495,04 zł |
| Limit odliczenia dla liniowego | 12 900 zł | 14 100 zł |
Wniosek: Wzrost minimalnego wynagrodzenia i brak uchwalenia reformy oznaczają wyraźny wzrost miesięcznych obciążeń dla większości przedsiębiorców w 2026 roku w stosunku do 2025, a obowiązek zapłacić minimalną składkę zdrowotną dotyczy także tych, którzy nie osiągnęli dochodu.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy muszę składać roczne rozliczenie, jeśli prowadziłem działalność tylko przez część 2025 roku? Tak – jeśli w jakimkolwiek miesiącu 2025 r. byłeś objęty ubezpieczeniem zdrowotnym jako przedsiębiorca (skala, liniowy, ryczałt), masz obowiązek złożenia rozliczenia rocznego za rok składkowy obejmujący okres od 1 stycznia do 31 grudnia, nawet jeśli działalność była prowadzona tylko przez część tego roku.
Co z rozliczeniem, jeśli zacząłem działalność w styczniu 2026 roku? Jeśli działalność zacząłeś dopiero w 2026 roku, nie składasz rocznego rozliczenia za 2025 rok – pierwsze rozliczenie roczne złożysz dopiero w 2027 roku (za rok składkowy 2026).
Czy mogę złożyć ZUS DRA w formie papierowej? Nie. Dokumenty dotyczące składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym ZUS DRA, przedsiębiorcy składają wyłącznie elektronicznie przez PUE ZUS lub oprogramowanie do obsługi płatności ZUS.
Czy biuro rachunkowe może złożyć rozliczenie w moim imieniu? Tak – biuro rachunkowe posiadające pełnomocnictwo ZUS-PEL może złożyć dokumenty dotyczące składek na ubezpieczenie zdrowotne w imieniu klienta przez PUE ZUS.
Co grozi za niezłożenie rocznego rozliczenia do 20 maja 2026? Niezłożenie lub złożenie po terminie może skutkować postępowaniem wyjaśniającym ZUS, a w skrajnych przypadkach karą administracyjną. ZUS może też samodzielnie dokonać wymiaru składki na podstawie posiadanych danych.
Czy roczne rozliczenie składki zdrowotnej to to samo co roczny PIT? Nie – to dwa odrębne obowiązki. PIT za 2025 rok składało się do 30 kwietnia 2026 r. do urzędu skarbowego. Roczne rozliczenie składki zdrowotnej, czyli składek na ubezpieczenie zdrowotne za rok składkowy, składa się do ZUS do 20 maja 2026 r.
Podsumowanie
Rozliczanie składki zdrowotnej w 2026 roku to obowiązek, którego nie można zignorować. Kluczowe punkty do zapamiętania:
- Termin: 20 maja 2026 r. na rozliczenie i dopłatę niedopłaty
- Wniosek o zwrot nadpłaty: do 1 czerwca 2026 r. przez PUE ZUS
- Druki: ZUS DRA (jednoosobowa DG) lub ZUS RCA (DG + pracownicy/zleceniobiorcy)
- Stawki wzrosły – powrót do 100% minimalnego wynagrodzenia jako podstawy
- Składka ryczałt zależy od przeciętnego wynagrodzenia GUS (9 228,64 zł za IV kw. 2025)
Jeśli korzystasz z oprogramowania księgowego lub współpracujesz z biurem rachunkowym – upewnij się, że systemy mają aktualne parametry za 2026 rok i prawidłowo obliczają roczną składkę. Błędy w wyliczeniu to realne ryzyko dopłat i odsetek.
Artykuł przygotowany na podstawie przepisów obowiązujących w maju 2026 r. Zawsze weryfikuj aktualne dane na zus.pl lub skonsultuj się z biurem rachunkowym.