Już od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie nowe przepisy Kodeksu pracy związane z obliczaniem stażu pracy pracowników. Dzięki nowym przepisom miliony pracowników zyskają realne korzyści – między innymi dłuższy urlop wypoczynkowy, wyższe odprawy oraz dodatki stażowe. Co ważne, nowe regulacje obejmą nie tylko osoby zatrudnione na etacie, ale także tych, którzy dotychczas pracowali na umowach cywilnoprawnych, takich jak zlecenie czy o dzieło. Z artykułu dowiesz się, czego dotyczą zmiany.

Staż pracy od 1 stycznia – nowe przepisy

Od 1 stycznia 2026 roku zmieniają się zasady liczenia stażu pracy w Polsce. Do stażu będziemy wliczać nie tylko lata przepracowane na etacie, ale również inne formy aktywności zawodowej. Oznacza to, że wiele osób zyska prawo do dłuższego urlopu czy wyższych dodatków stażowych.

Nowe przepisy obejmą m.in.:

prowadzenie działalności gospodarczej – również przez osoby współpracujące,
pracę na umowach cywilnoprawnych, takich jak zlecenie, umowa o świadczenie usług czy umowa agencyjna,
zatrudnienie za granicą, jeśli można je udokumentować,
członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,
okres zawieszenia działalności gospodarczej w celu opieki nad dzieckiem, pod warunkiem że w tym czasie były odprowadzane składki emerytalne i rentowe.

Jakie korzyści przyniosą nowe zasady stażu pracy od 2026 roku?

Zmiany w Kodeksie pracy od 2026 roku oznaczają dla wielu osób wyższy staż pracy. Dzięki nowym przepisom osoby, które wcześniej pracowały głównie na umowach cywilnoprawnych lub prowadziły działalność gospodarczą, a dziś są zatrudnione na etacie, w końcu zyskają na tym wymierne korzyści. Do tej pory ich staż pracy obejmował jedynie okres zatrudnienia na umowie o pracę, teraz to się zmieni.

Po udokumentowaniu swojego doświadczenia zawodowego zgodnie z nowymi zasadami pracownicy będą mogli liczyć na więcej przywilejów.

Od stażu pracy zależą między innymi:

wyższe dodatki stażowe i inne składniki wynagrodzenia,
dłuższy urlop wypoczynkowy,
prawo do nagród jubileuszowych,
wyższe odprawy – przy zwolnieniu, przejściu na emeryturę lub w razie śmierci pracownika,
dłuższe okresy wypowiedzenia umowy o pracę.

Jak potwierdzić nowe okresy do stażu pracy?

Nowe przepisy przewidują, że okresy aktywności zawodowej spoza tradycyjnego etatu będzie można udokumentować za pomocą zaświadczenia z ZUS. To właśnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdzi m.in. prowadzenie działalności gospodarczej czy wykonywanie pracy na umowach cywilnoprawnych, jeśli od tych okresów były odprowadzane składki.

W sytuacji, gdy dana osoba nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnym ani rentowym, obowiązek potwierdzenia takiego okresu spocznie na pracowniku. Będzie on musiał samodzielnie udowodnić, że rzeczywiście wykonywał pracę, która nie była zgłoszona do ZUS.

Wnioski o wydanie zaświadczenia pojawią się dopiero po wejściu w życie nowych przepisów, czyli od stycznia 2026 roku. Będą one dostępne w systemie PUE ZUS/eZUS na nowych, specjalnych formularzach, przygotowanych właśnie do obsługi tych spraw.

Urlop wypoczynkowy a staż pracy po zmianach od stycznia

Wymiar urlopu wypoczynkowego w Polsce zależy od stażu pracy. Osoby, które mają mniej niż 10 lat stażu, mogą skorzystać z 20 dni urlopu rocznie, natomiast ci z co najmniej 10-letnim stażem pracy zyskują prawo do 26 dni urlopu w roku. Warto pamiętać, że do stażu urlopowego wliczane są również okresy nauki – ukończenie szkoły czy studiów może więc realnie zwiększyć liczbę dni urlopu.

Więcej o tym, jak prawidłowo obliczyć staż urlopowy, znajdziesz w dalszej części artykułu.

Dodatki stażowe za wysługę

Dodatek stażowy, czyli wynagrodzenie za wysługę lat, to obowiązkowy element pensji w sferze budżetowej. Otrzymują go m.in. pracownicy samorządowi, nauczyciele oraz pracownicy ochrony zdrowia. Dodatek wypłacany jest co miesiąc, zazwyczaj razem z podstawowym wynagrodzeniem.

Wysokość i zasady przyznawania dodatku stażowego określają odrębne przepisy dla poszczególnych grup zawodowych:

Nauczyciele otrzymują 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy przepracowany rok, jednak łączna wysokość dodatku nie może przekroczyć 20% pensji zasadniczej.
Pracownicy samorządowi nabywają prawo do dodatku po 5 latach pracy – początkowo wynosi on 5% wynagrodzenia zasadniczego, a następnie zwiększa się o 1% za każdy kolejny rok, również do maksymalnego poziomu 20%.

Po wejściu w życie nowych przepisów o stażu pracy od 2026 roku wiele osób zatrudnionych w samorządach, które wcześniej pracowały np. na umowach cywilnoprawnych, będzie mogło uzyskać wyższy dodatek stażowy – dzięki wliczeniu tych okresów do całkowitego stażu pracy.

Nowy staż pracy a nagroda jubileuszowa

Nagroda jubileuszowa to kolejne świadczenie, które funkcjonuje głównie w sektorze publicznym. Przysługuje pracownikom po osiągnięciu określonego stażu pracy, zgodnie z przepisami właściwymi dla danej grupy zawodowej. Jeśli w akcie prawnym przewidziano nagrodę jubileuszową, a pracownik spełni wymagane warunki, pracodawca ma obowiązek jej wypłaty.

Tego rodzaju nagrody dla nauczycieli przyznawane są zwykle po 20, 25, 30, 35 oraz 40 latach pracy – jako forma docenienia długoletniego zatrudnienia.

W przypadku pracowników samorządowych przepisy przewidują jeszcze korzystniejsze zasady. Po 40 latach pracy przysługuje im nagroda w wysokości 300% miesięcznego wynagrodzenia, a po 45 latach – aż 400% pensji zasadniczej.

Odprawy pracownicze a staż pracy

Odprawa przy zwolnieniu

Wysokość odprawy z tytułu zwolnienia jest ściśle uzależniona od stażu pracy u danego pracodawcy. Im dłużej pracownik był zatrudniony, tym wyższe świadczenie może otrzymać:

przy stażu krótszym niż 2 lata – odprawa wynosi równowartość jednomiesięcznego wynagrodzenia,
przy stażu od 2 do 8 lat – przysługuje odprawa jak za dwa miesiące pracy,
przy stażu przekraczającym 8 lat – można otrzymać trzymiesięczną odprawę.

Odprawa ma charakter jednorazowego świadczenia pieniężnego i należy się pracownikom zwalnianym z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, np. z powodów ekonomicznych lub organizacyjnych. Obowiązek jej wypłaty dotyczy firm, które zatrudniają co najmniej 20 osób i dokonują zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn niezależnych od pracownika.

Warto pamiętać, że w Polsce obowiązuje limit wysokości odprawy. Nie może ona przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Odprawa emerytalna

Odprawa emerytalna to jednorazowe świadczenie wypłacane pracownikowi w momencie przejścia na emeryturę. Jej wysokość jest ściśle powiązana z długością stażu pracy i wynosi co najmniej jednomiesięczne wynagrodzenie. Wysokość odprawy różni się w zależności od przepisów branżowych.

Nowe przepisy o stażu pracy, które wejdą w życie w 2026 roku, mogą więc przełożyć się na wyższe odprawy emerytalne, zwłaszcza dla osób, które wcześniej pracowały na umowach cywilnoprawnych lub prowadziły działalność gospodarczą.

Odprawa pośmiertna

Odprawa pośmiertna to świadczenie pieniężne, które należy się rodzinie zmarłego pracownika. Przysługuje ona małżonkowi, dzieciom, rodzicom, a także innym osobom, wobec których zmarły miał obowiązek alimentacyjny.

Świadczenie to wypłacane jest, gdy pracownik umrze w trakcie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania zasiłku chorobowego po zakończeniu zatrudnienia. Co istotne, obowiązek wypłaty odprawy pośmiertnej wynika bezpośrednio z art. 93 Kodeksu pracy i dotyczy zarówno pracowników sektora publicznego, jak i prywatnego. Kwota odprawy jest dzielona po równo między uprawnionych członków rodziny. Jeśli jednak prawo do odprawy ma tylko jedna osoba, otrzymuje ona połowę należnej kwoty.

Wysokość odprawy pośmiertnej zależy od stażu pracy zmarłego pracownika:

przy stażu krótszym niż 10 lat – przysługuje 1-miesięczne wynagrodzenie,
przy stażu od 10 do 15 lat – 3-miesięczne wynagrodzenie,
przy stażu dłuższym niż 15 lat – nawet 6-miesięczne wynagrodzenie.

Okres wypowiedzenia a staż pracy – co się zmieni?

Długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. To właśnie od przepracowanych lat zależy, jak długo potrwa zakończenie stosunku pracy. Po zmianach od 2026 roku do stażu, który wpływa na długość wypowiedzenia, będziemy wliczać również wcześniejsze umowy cywilnoprawne zawarte z tym samym pracodawcą. Dzięki temu osoby, które pracowały wcześniej na zleceniu czy umowie o świadczenie usług, zyskają prawo do dłuższego okresu wypowiedzenia.

Zasady pozostają jednak takie same:

przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy – okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie,
przy stażu co najmniej 6 miesięcy, ale krótszym niż 3 lata – obowiązuje 1-miesięczne wypowiedzenie,
przy zatrudnieniu trwającym minimum 3 lata – przysługuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia.

Niezwykle ważna jest praca na aktualnym programie do wyliczania wynagrodzeń. Od 2026 roku szykuje się jeszcze więcej zmian. Program kadrowo-płacowy Rozliczenie Płac RP Varico na bieżąco aktualizujemy do najnowszych przepisów. Sprawdź, jak działa nowy sposób obliczania wynagrodzeń w programie.

Źródła:

zus.pl
infor.pl
lex.pl

Staż pracy od 1 stycznia 2026 r.